Excursie “Kijken bij Skriezen Pykjes“

Op dinsdag 26 mei 2026 organiseerde de RUG een grutto-kuiken-kijk avond. Bij een boer in Súdwest Fryslân konden vrijwilligers van de BFVW en andere deelnemende boeren kijken naar het veldonderzoek, dat de RUG daar doet. Fûgelwacht Jutrijp Hommerts was hier met liefst 10 betrokken nazorgers aanwezig.
Naast het grote, al meer dan 20 jaar lopende onderzoek naar grutto’s en hun overlevingskansen, is dit jaar gestart met een nieuw onderzoek met als vraag “Waarom overleven er niet genoeg gruttokuikens?”
Daarvoor zijn er dit jaar bij Vogelwachten in Friesland 160 grutto-eieren verzameld uit nesten waar de overlevingskans gering werd geschat. Deze eieren zijn in een broedmachine in vogelpark Avifauna uitgebroed.
De kuikens die daaruit voort kwamen, zijn verdeeld in 3 experiment groepen:
* De eerste groep met 40 kuikens worden elke dag uitgezet op verschillende gebieden om te kijken naar de invloed van verschillende beheerstypen op voedselaanbod.

* De tweede groep van 40 kuikens wordt in Avifauna gehuisvest en krijgen een normaal dieet.

* De derde groep van 40 kuikens wordt ook in Avifauna gehuisvest en krijgt “super” voer.

Alle kuikens worden, zodra ze vliegvlug zijn, gezenderd en vrijgelaten in Friesland. Dat is ongeveer als ze 23/24 dagen oud zijn of 190 gram wegen. Door de zender hoopt men veel gegevens te verzamelen hoe en waar de vogels heen gaan. We hopen hierbij, dat ze weer terugkomen naar Friesland.

Tijdens de open avond konden we zien hoe het groep 1 vergaat in een afgeschermd gebied. Er was een grote kooi gebouwd in het weiland, waar met lage schotjes, een vakkenverdeling was aangebracht. De kuikens lopen daar vrijelijk rond, maar zijn nog niet in staat om over de schotjes heen te komen en zijn daardoor in groepen verdeeld. Elke dag gaat een groep naar een open, maar wel omheind , grasland van ongeveer 75 bij 75 meter om daar 6 uur rond te struinen, op zoek naar eigen voedsel. Er is daar altijd een medewerker van het onderzoek bij, die fungeert als waarschuwende ouder. Op deze manier wordt predatie uitgesloten. 

Er zijn 5 verschillende percelen met beheerpakket: 2 gangbare percelen, 1 plas-dras, 1 uitgesteld maaien en 1 natuurperceel.
Er wordt van allerlei data verzameld: gewicht voor en na het graslanduitje, poep wordt verzameld en geanalyseerd om te zien wat voor insecten ze hebben gegeten, sommige kuikens hebben een snelheidsmeter om hun activiteit te meten.

Na een introductie door RUG onderzoeker Thomas Lameris hield ook onderzoeksleider Jos Hooijmeijer een praatje met veel wetenswaardigheden.
Daarna was het tijd om naar buiten te gaan en bij de kooi te gaan kijken, waar een grote groep grutto kuikens in de avondzon rondscharrelden. Nooit zoveel kuikens bij elkaar gezien!
Dat bij zo’n onderzoek veel komt kijken, vertelde promovendus Roos Winters me. Allerlei vergunningen moeten geregeld worden, het is nl niet toegestaan om zomaar eieren uit een nest te halen, of te vervoeren. Voor het ritje van Friesland naar vogelpark Avifauna in Alphen aan de Rijn(Zuid-Holland) moet voor alle provincies, waar doorheen gereden worden vergunningen worden aangevraagd.

Al met al een hele interessante avond! Hartelijk dank aan de mensen van de RUG en Avifauna en natuurlijk aan de boer, waar we dit mochten bekijken.         Tanja E. Algra.